مستوفيان عظام و اصحاب دفترخانه [ 119 ] مستوفيان عظام ديوان اعلى در زمان شاه جنت مكان آنچه معلوم گشته و مشهورند ده نفرند هفت نفر مستوفى الممالك و دو نفر مستوفيان بقايا بودند . اول مير مسعود جربادقانى ، ديگرى خواجه حسين نام سارونى ، و خواجه غياث الدين على مشهور بغياث كهره شيرازى ، خواجه قاسم نطنزى و خواجه ملك اصفهانى ، مير غياث الدين محمود شهرستانى اصفهانى و ميرزا شكر الله مشهور اصفهانى . اين هفت نفر مستوفى الممالك بودند و از زمرهء اين طبقه مستوفى الممالكى بعظم شأن و بزرگى و اقتدار و امتداد زمان خدمت از امثال و اقران امتياز داشت و بين الجمهور بديانت نفس و سلامتى و راستى و خيرخواهى خلايق و حقانيت مشهور است . خواجه قاسم نطنزى كه از اعيان و اهالى آن ولايت بود در قانون حساب دانى و علم سياق ماهر و زياده از ديگران محل و منظور انظار تربيت و شفقت پادشاهانه بود هميشه در مجلس بهشت آئين بعرض حاجات خلايق و كلمة الخيرى كه باعث ترفيه حال مسلمانان و موجب تحصيل دعاى خير ولى نعمت بوده بىمداهنه و محابا زبان گشوده و چون خالى از اغراض دنيوى و محض خيرخواهى بوده درجهء قبول مييافت و همواره خدمات او پسنديده خاطر مبارك اشرف بوده و الحق مرد سعادتمند خيرخواه بانى بقاع الخيرات بود و بعد از فوت او بنابر ازدياد مواد توجه اولاد عظام او نيز در ازاء حقوق خدمت پدر مورد تربيت و شفقت گشته بمناصب ارجمند سرافرازى داشتند ، بعد از مير غياث الدين محمود مذكور مستوفى الممالك شده در اندك زمانى معزول گشت بعضى اوقات منصب استيفاء ميانهء اوارجه نويسان دفتر خانه همايون منقبض گرديده هر يك مستوفى سركار خود بودند بعضى اوقات يك دو نفر نايب الاستيفاء تعيين شده بود تا آنكه ديگر باره مير غياث الدين محمود مذكور مستوفى الممالك و او خالى از درويش نهادى و سلامت نفس و پرهيزگارى نبود در اين مرتبه ايام خدمتش امتداد يافت سه سال قبل از ارتحال شاه جنت مكان او معزول گشته ميرزا شكر اللّه مذكور بدين رتبه سرافرازى يافت وى ولد خواجه - حبيب اللّه اصفهانى است مرد سليم النفس صاحب تمكين و وقار و صاحب منفح خوشنويس نيكو اطوار بود و هر چند سال خدمتى از خدمات ديوان اعلى مأمور مىگشت ، چند سال در درگاه معلى بىآنكه بمنصبى از مناصب ديوان سرافراز باشد در مجلس بهشت آئين راه خدمت يافته از زمرهء مجلسيان و متفرقه ديوان نويسان بود . مير غياث الدين محمود شهرستانى چنانچه مشهور و مذكور شد معزول گشته بميرزا شكر اللّه مفوض گرديده و تا حين ارتحال شاه جنت مكان من حيث الاستقلال بدان خدمت مشغولى داشت و در زمان اسمعيل ميرزا چنانچه اشارتى بدان خواهد رفت وزير و اعتماد الدوله شد و در زمان نواب سكندر شأن بوزارت و مميزى خراسان و توليت سركار فيض آثار منصوب گشته